فاطمه جان احمدى

214

تاريخ فرهنگ وتمدن اسلامى ( فارسي )

نظارت مسلمانان اداره مىشد . بافت اجتماعى و فرهنگى اين منطقه بسيار ناهمگون بود ، اما بعد از فتوحات اسلامى جامعه‌اى متحد با فرهنگ اسلامى و زبان عربى شكل گرفت . مسيحيان ، مسلمانان ، ايتاليايىها و يونانىها و همچنين عرب و بربر و اسپانيايى در كنار يكديگر فرهنگ و زبانى مشترك را حفظ كردند . « 1 » در سال 1060 ميلادى سيسيل توسط نورمان‌ها فتح شد . كنت راجر اول ، پالرمو ( بلارمه ) « 2 » را در سال 1070 ميلادى فتح كرد و آنجا را پايتخت حكومت خود قرار داد . به رغم سيطره طولانىمدت نورمان‌ها بر سيسيل ، فرهنگ و تمدن اسلامى همچنان هويت خود را حفظ نمود ؛ تا جايى كه راجر دوم ، جانشين بنيان‌گذار اين سلسله - كه يكى از دلبستگان فرهنگ اسلامى بود - به زبان عربى سخن مىگفت و خواندن و نوشتن عربى را ترجيح مىداد . او حتى فرمان داده بود مكتوبات دربار را با خط عربى بنويسند . « 3 » شگفت اينكه ، نشان و علامت حكومتش عبارت « الحمدلله حق حمده » « 4 » بود . وى وزرا و ديوان‌سالاران مسيحى يا مسلمانِ مسلط به زبان عربى را به‌كار مىگرفت و عالمان و دانشمندان و پزشكان عرب‌زبان را نيز حمايت مىنمود . بدين‌سان پالرمو كانون فرهنگ و تمدن بىنظيرى شد كه از يك‌سو در فرهنگ و تمدن اسلامى ريشه داشت و از ديگر سو بنيادهاى تمدن يونان و روم را نيز در خود حفظ نموده بود . توصيفى كه ابن‌جبير ، سياح مغربى از پالرمو به دست مىدهد ، گواه اين مدعاست . او شهرهاى سيسيل چون ساراگوسا ، سرقسطه و گيوم را ديده و وضعيت اقتصادى و اجتماعى آنها و همچنين اوضاع مسلمانان و جايگاه آنان را در دربار حكمرانِ به ظاهر مسيحى آنجا توصيف كرده است . « 5 » آنچه جالب توجه و مايه شگفتى سياحان اين دوره است ، تقليد مسيحيان از طرز پوشاك مسلمانان است . همين سياح مسلمان مىنويسد : « بانوان مسيحى در پالرمو به روش و سبك زنان مسلمان لباس مىپوشند . » « 6 » جانشين راجر دوم ، نواده‌اش فردريك دوم ( 1250 - 1215 م ) بود . وى علاوه بر سيسيل ، بر آلمان نيز حكم مىراند . شيفتگى و دلبستگى وى به عادات و رسوم مسلمانان زبانزد بود ؛ تا آنجا كه

--> ( 1 ) . نورالدين آل‌على ، اسلام در غرب ( تاريخ اسلام در اروپاى غرب ) ، ص 353 . ( 2 ) . 1 . Palerm - Palermo . ( 3 ) . ابن‌جبير ، سفرنامه ، ترجمه پرويز اتابكى ، ص 395 و 396 . ( 4 ) . همان ، ص 395 . ( 5 ) . همان ، ص 394 . ( 6 ) . همان ، ص 396 .